Onze huisdiëtiste legt uit: hoe herken je ultra bewerkte voeding en hoe ga je ermee om?

“Ultra bewerkte voeding” is een term die je tegenwoordig overal hoort. Maar wat betekent dat nu precies? En is bewerkte voeding automatisch ongezond?

Het antwoord is genuanceerder dan vaak gedacht wordt. Niet elke bewerking is slecht en sommige bewerkingen kunnen net voordelen hebben.

In deze blog leg ik uit wat het verschil is tussen onbewerkte, bewerkte en ultra bewerkte voeding, hoe je ze herkent én hoe je er in het dagelijkse leven slim mee omgaat.

Wat is het verschil tussen onbewerkte, bewerkte en ultra bewerkte voeding?

Om dat verschil beter te begrijpen, helpt het om eerst te kijken naar hoe voeding verwerkt wordt. Sommige producten blijven heel dicht bij hun natuurlijke vorm, terwijl andere meerdere bewerkingen ondergaan en extra ingrediënten bevatten.

Onbewerkte en minimaal bewerkte voeding

Onbewerkte voeding zijn voedingsmiddelen die zonder proces op je bord komen. Denk aan een appel die je zelf plukt van de boom of een stengel prei die je uit de grond haalt in je moestuin.

Minimaal bewerkte voedingsmiddelen ondergaan kleine processen zoals:

  • Drogen
  • Malen
  • Persen
  • Stomen
  • Roosteren
  • Koken
  • Pasteuriseren
  • Koelen
  • Invriezen
  • Niet-alcoholische fermenteren

Deze voedingsmiddelen blijven zo dicht mogelijk bij hun natuurlijke staat en bevatten geen toegevoegde suikers, zout of andere ingrediënten. Denk aan:

  • Verse groenten en fruit
  • Noten en zaden
  • Yoghurt
  • Diepvriesgroenten
  • Diepvriesfruit
  • Onbewerkte eiwitbronnen zoals witte vis, zalm en vlees

Onbewerkte en minimaal bewerkte producten bevatten vaak veel vitaminen, mineralen, vezels en andere essentiële voedingsstoffen.

Daarnaast kunnen bepaalde bewerkingen ook voordelen hebben:

  • Voeding blijft vaak langer houdbaar
  • voedselveiligheid verbetert en
  • producten worden gebruiksvriendelijker
  • voedselverspilling is beperkt

Wanneer is voeding bewerkt?

Bewerkte voedingsmiddelen bestaan uit meerdere herkenbare ingrediënten. Vaak worden zout, suiker of vet toegevoegd. Denk bijvoorbeeld aan processen zoals bottelen of inblikken.

Dat betekent niet automatisch dat een product ongezond is. Bewerkte voedingsmiddelen kunnen perfect passen binnen een gezond en gevarieerd voedingspatroon.

Hier is het vooral belangrijk om naar de samenstelling van een product te kijken. Geef de voorkeur aan producten die nog essentiële voedingsstoffen zoals vezels, vitaminen en mineralen bevatten en probeer vooral vaker te kiezen voor voedzame basisproducten zoals volkoren producten, peulvruchten, noten en zaden.

Bewerkte producten zoals brood, kaas of confituur kunnen toevoegingen bevatten, maar dat maakt ze niet automatisch slecht. Het gaat altijd om het totaalplaatje.

Morgane Debeurme

Wat is ultra bewerkte voeding?

Ultra bewerkte voeding gaat een stap verder. Dit zijn voedingsmiddelen die industrieel sterk bewerkt worden en vaak ingrediënten bevatten die je meestal niet in je eigen keuken gebruikt, zoals kleurstoffen, smaakversterkers, eiwitisolaten of bewaarmiddelen.

Daarnaast bevatten ze vaak veel toegevoegde suikers, zout, verzadigde vetten en additieven.

Ultra bewerkte voedingsmiddelen bevatten meestal weinig vezels, vitaminen en mineralen. Je kan ze daarom vaak zien als “lege calorieën”. Omdat deze producten vaak minder goed vullen, eet je er meestal ook sneller meer van.

Vaak herken je ultra bewerkte voeding aan:

  • Een lange ingrediëntenlijst
  • Veel onherkenbare ingrediënten
  • Toegevoegde suikers, vetten en zout

Hoe herken je het verschil in de praktijk?

In theorie klinkt het soms abstract, maar in je dagelijkse keuken wordt het verschil vaak snel duidelijk. Een paar herkenbare voorbeelden:

Onbewerkt Bewerkt Ultra bewerkt
Sinaasappelsap
Vers fruitsap
Industriële fruitsap met toegevoegde suiker
Spinazie
Diepvriesspinazie
Diepvriesspinazie in roomsaus
Linzen
Ingeblikte linzen
Vleesvervanger op basis van linzen
Tarwe
Pasta
Instant pasta carbonara

Waarom is bewerkt niet automatisch slecht?

Bewerking kan ook een positieve impact hebben op voeding.

Diepvriesgroenten zonder toevoegingen behouden bijvoorbeeld hun voedingsstoffen waardoor je op elk moment van de dag gebruik kan maken van groenten.

Ook bepaalde bewerkingen kunnen nuttig zijn om extra voedingsstoffen toe te voegen, zoals:

  • Het toevoegen van calcium of vitamines aan plantaardige drinks
  • Het gebruik van gejodeerd zout in brood

Andere bewerkingen zijn minder interessant, zoals wanneer bij fruitsap vezels verwijderd worden.

Het blijft dus belangrijk om niet alleen te kijken naar hoe sterk een product bewerkt is, maar ook naar de volledige samenstelling ervan.

Hoe ga je slim om met ultra bewerkte voeding?

Ultra bewerkte voeding volledig vermijden is in het dagelijkse leven bijna onmogelijk. Het belangrijkste blijft daarom frequentie en hoeveelheid.

Af en toe kiezen voor ultra bewerkte voeding kan perfect passen binnen een gezond voedingspatroon.

Het belangrijkste blijft dat de basis van je voeding vooral bestaat uit voedzame producten zoals groenten, fruit, volkoren producten, peulvruchten, noten en andere zo puur mogelijke ingrediënten.

Bij Foodbag geloven we sterk in de 80/20-regel: 80% gezond, 20% genieten! Dat wil zeggen:

  • Maak vooral voedzame keuzes als basis
  • Laat ook ruimte om bewust te genieten

Mijn belangrijkste tips als diëtiste:

  • Kies vaker voor onbewerkte en minimaal bewerkte producten
  • Vergelijk producten binnen dezelfde categorie
  • Kies vaker voor volkoren varianten
  • Laat je niet te snel verleiden door verpakkingen of reclames
  • Plan je maaltijden en werk met een boodschappenlijst
  • Kijk naar de ingrediëntenlijst achteraan op de verpakking.

In deze blog leggen we stap voor stap uit hoe je een voedingsetiket leest.

Kleurrijk assortiment van verse en onbewerkte voeding zoals groenten, fruit, noten en zaden, verspreid over een tafel.

Zo doen we dat bij Foodbag

Ook bij Foodbag proberen we zoveel mogelijk te werken met onbewerkte producten zoals:

  • groenten
  • aardappelen
  • peulvruchten
  • noten en zaden
  • fruit

Daarnaast gebruiken we ook minimaal bewerkte producten zoals:

  • voorgesneden vis
  • ingeblikte peulvruchten
  • voorgesneden groenten

Aanvullend werken we ook met bewerkte producten zoals halfvolkoren pasta’s en kaas. Daarbij zoeken we altijd naar een mooi evenwicht tussen smaak, samenstelling en gebruiksgemak.

Benieuwd hoe dat eruitziet op je bord?

Die afwegingen maken mijn collega’s en ik elke week opnieuw bij het samenstellen van het menu. Zo hoef jij niet na te denken over wat een goede keuze is en kan je gewoon genieten van gevarieerd en lekker eten. Laat je in ons weekmenu inspireren door gerechten met veel groenten, verrassende smaken en een goede balans tussen gezond en lekker.

Naar ons menu

Camille

Camille

Foodbag diëtist

Mijn filosofie? De balans vinden tussen gezond en genieten — 80% gezond, 20% plezier.

Lees nog meer tips en weetjes

Aan het laden...

Aan het laden...